Is het goedkoper om de verwarming constant aan te laten of uit te zetten wanneer je hem niet nodig hebt? Het lijkt logisch om een woning steeds op temperatuur te houden. Het huis hoeft dan tenslotte niet iedere keer opnieuw opgewarmd te worden.
Toch werkt het niet bij ieder verwarmingssysteem hetzelfde.
Bij een traditionele cv-ketel kan het juist energie besparen om de temperatuur tijdelijk flink te verlagen. Bij vloerverwarming en een warmtepomp is een veel gelijkmatigere temperatuur vaak slimmer.
In dit artikel leggen we uit waar het verschil vandaan komt en hoe je jouw verwarmingssysteem zo efficiënt mogelijk gebruikt.
Verwarming constant aan of uit: wat is goedkoper?
Bij een woning met een traditionele cv-ketel is het meestal niet voordelig om de woning dag en nacht op dezelfde hoge temperatuur te houden.
Een warme woning verliest voortdurend warmte aan de buitenlucht. Hoe groter het verschil tussen de binnen- en buitentemperatuur, hoe sneller dit warmteverlies plaatsvindt.
Wanneer de temperatuur binnen tijdelijk lager is, gaat er dus minder warmte verloren.
Daarom adviseert Milieu Centraal bij een traditionele verwarmingssituatie om de thermostaat ’s nachts lager te zetten. Voor woningen zonder warmtepomp of vloerverwarming wordt vaak ongeveer 15 graden geadviseerd.
Het opnieuw opwarmen van de woning kost natuurlijk energie, maar dat betekent niet automatisch dat continu warm houden goedkoper is. Tijdens de uren waarop de woning kouder is, is er namelijk ook minder warmteverlies.
Waarom constant verwarmen toch logisch klinkt
Veel mensen denken dat opnieuw opwarmen extra veel gas kost.
Dat is begrijpelijk. Wanneer je ’s ochtends de thermostaat hoger zet, begint de cv-ketel stevig te werken. Op dat moment zie je het gasverbruik stijgen.
Maar wanneer je de woning de hele nacht op bijvoorbeeld 20 graden houdt, moet de cv-ketel gedurende de nacht steeds de warmte aanvullen die naar buiten verdwijnt.
Je ziet dan misschien geen grote piek in één keer, maar verspreid over meerdere uren wordt nog steeds energie gebruikt.
Een lagere nachttemperatuur kan daardoor bij een cv-ketel juist energie besparen.
Wanneer kun je de verwarming lager zetten?
Of je de verwarming lager kunt zetten, hangt vooral af van hoe snel je woning afkoelt en hoe snel het verwarmingssysteem daarna weer warmte kan leveren.
In een goed geïsoleerde woning blijft warmte langer hangen. Daar hoeft de verwarming minder vaak bij te springen. In een oudere woning met veel warmteverlies kan de temperatuur juist sneller dalen.
Ook het soort afgiftesysteem speelt mee. Radiatoren reageren relatief snel, terwijl vloerverwarming veel trager op temperatuurveranderingen reageert.
Daarom is er geen vaste instelling die voor iedere woning hetzelfde werkt. Het belangrijkste is dat de nachtverlaging past bij het type woning en het verwarmingssysteem.
Vloerverwarming constant aan of uit?
Bij vloerverwarming ligt het anders.
Een vloer bevat veel massa. Wanneer de vloer eenmaal warm is, geeft deze gedurende lange tijd warmte af.
Laat je de temperatuur ’s nachts sterk zakken, dan moet ’s ochtends niet alleen de lucht in de woning opnieuw worden verwarmd. Ook de vloer moet weer op temperatuur komen.
Dat kan lang duren.
Daarom wordt bij vloerverwarming meestal een kleinere nachtverlaging gebruikt. Milieu Centraal adviseert bij vloerverwarming ongeveer 17 tot 18 graden als nachttemperatuur.
De verwarming hoeft dus niet letterlijk continu maximaal te draaien. Het systeem probeert vooral een relatief stabiele temperatuur te behouden.
Hoe zit dat bij een warmtepomp?
Bij een warmtepomp wordt een gelijkmatige manier van verwarmen nog belangrijker.
Een warmtepomp werkt anders dan een cv-ketel. In plaats van in korte tijd water op een hoge temperatuur te brengen, werkt een warmtepomp meestal met lagere temperaturen en langere draaitijden.
Daardoor is het systeem goed in het langzaam en gelijkmatig verwarmen van een woning.
Een warmtepomp iedere avond ver terugzetten en iedere ochtend weer snel laten opwarmen is daarom meestal niet de beste strategie.
Milieu Centraal adviseert bij een warmtepomp afhankelijk van de woning vaak geen nachtverlaging of slechts ongeveer 1 tot 2 graden. Bij vloerverwarming, een bodemwarmtepomp of een zeer goed geïsoleerde woning kan het zelfs verstandig zijn de temperatuur ’s nachts gelijk te houden.
Waarom rustig verwarmen efficiënter kan zijn
Een verwarmingssysteem hoeft niet altijd vol vermogen te draaien.
Moderne cv-ketels kunnen bijvoorbeeld moduleren. Dat betekent dat de ketel zijn vermogen verlaagt wanneer er nog maar weinig warmte nodig is.
Volgens de Consumentenbond is dit efficiënter dan een systeem dat steeds volledig aan- en uitschakelt.
Bij een warmtepomp geldt hetzelfde principe nog sterker.
Een lange, rustige draaicyclus past beter bij de manier waarop een warmtepomp warmte produceert dan voortdurend hard starten en weer stoppen.
Daarom draait de vraag niet alleen om: verwarming aan of uit? Maar ook om: hoe gelijkmatig kan het verwarmingssysteem de benodigde warmte leveren?
Waar komt warmteopslag hierbij in beeld?
Een woning heeft niet de hele dag dezelfde hoeveelheid warmte nodig.
’s Ochtends kan de warmtevraag bijvoorbeeld snel toenemen. Midden op de dag is die misschien lager en ’s avonds stijgt deze opnieuw.
De warmtebron moet normaal gesproken reageren op die wisselende vraag.
Met warmteopslag ontstaat een andere mogelijkheid.
Een buffervat kan warmte opslaan die eerder door bijvoorbeeld een warmtepomp is geproduceerd. Daardoor hoeft niet iedere hoeveelheid warmte precies op hetzelfde moment te worden geproduceerd als waarop de woning deze nodig heeft.
De warmtepomp produceert warmte, terwijl de warmteopslag helpt om deze warmte beschikbaar te houden.
Juist die combinatie kan ervoor zorgen dat het gehele verwarmingssysteem gelijkmatiger werkt.
Warmtepomp en Hydrobag versterken elkaar
Een Hydrobag is een flexibel buffervat waarin verwarmd water kan worden opgeslagen.
Stel dat een warmtepomp gedurende een langere periode efficiënt warmte produceert. Wanneer de woning op dat moment minder warmte nodig heeft, kan een deel van de geproduceerde warmte in de Hydrobag worden opgeslagen.
Wanneer de warmtevraag later stijgt, is er al een hoeveelheid warmte beschikbaar.
Hierdoor hoeven warmteproductie en warmtegebruik niet voortdurend exact gelijk te lopen.
Het gaat dus niet om de keuze tussen een warmtepomp of warmteopslag. Beide hebben een andere functie binnen hetzelfde systeem.
De warmtepomp zorgt voor de productie van warmte. De Hydrobag maakt het mogelijk om een deel van die warmte tijdelijk op te slaan.
Ook zonnepanelen kunnen hierin meespelen
Het tijdstip waarop warmte wordt geproduceerd wordt steeds belangrijker.
Zonnepanelen leveren bijvoorbeeld vooral midden op de dag elektriciteit. De warmtevraag van een woning ligt juist vaak meer in de ochtend en avond.
Met een warmtepomp kan elektriciteit worden omgezet in warmte.
Wanneer vervolgens warmteopslag aanwezig is, kan een deel van die warmte worden bewaard voor later.
Hierdoor ontstaat een systeem waarin opwekken, warmte produceren, warmte opslaan en verwarmen beter op elkaar kunnen worden afgestemd.
Ook bij dynamische stroomprijzen kan dit interessant zijn, omdat het moment waarop elektriciteit wordt gebruikt invloed kan hebben op de kosten.
Moet je de verwarming dan nooit meer uitzetten?
Nee. Er is geen instelling die voor iedere woning het beste is.
Heb je een traditionele cv-ketel met radiatoren, dan kan een duidelijke nachtverlaging energie besparen.
Heb je vloerverwarming, dan is een kleinere temperatuurverlaging meestal verstandiger.
Bij een warmtepomp is een nog gelijkmatiger temperatuur vaak efficiënter en comfortabeler. Milieu Centraal waarschuwt dat een warmtepomp na een grote temperatuurverlaging ’s ochtends harder moet werken om de woning opnieuw op temperatuur te krijgen.
Ook isolatie speelt een belangrijke rol. Een goed geïsoleerde woning koelt veel langzamer af dan een oudere woning met veel warmteverlies.
Samenvatting: verwarming constant aan of uit?
Of de verwarming constant aan of uit goedkoper is, hangt vooral af van het verwarmingssysteem.
Bij een traditionele cv-ketel met radiatoren is het meestal goedkoper om de thermostaat te verlagen wanneer je slaapt of langere tijd niet thuis bent.
Bij vloerverwarming is een kleinere temperatuurverlaging verstandiger omdat het systeem langzaam reageert.
Een warmtepomp werkt juist graag langdurig en gelijkmatig. Daarom wordt daarbij meestal maar een kleine nachtverlaging toegepast.
Steeds belangrijker wordt bovendien niet alleen hoeveel warmte een woning nodig heeft, maar ook wanneer die warmte wordt geproduceerd.
Een warmtepomp en warmteopslag kunnen elkaar daarbij versterken. De warmtepomp produceert efficiënt warmte en een Hydrobag kan een deel van deze warmte opslaan totdat de woning deze nodig heeft.
Zo hoeft een verwarmingssysteem niet steeds te kiezen tussen volledig aan of volledig uit, maar kan warmte veel gelijkmatiger worden geproduceerd, opgeslagen en gebruikt.
